Trafik işaretleriDünya çapında
Trafik kuralları
Dünya çapında
301. Manuel şanzıman
Bir manuel şanzıman, sürücünün vitesleri genellikle bir vites kolu ve debriyaj pedalı kullanarak elle seçtiği araç şanzımanıdır. Sürücü kalkış, duruş veya vites değiştirme sırasında motorun şanzımanla bağlantısını kesmek ve yeniden kurmak için debriyajı kullanır.
Manuel araç kullanmak, sürücünün debriyajı, gaz pedalını ve vites seçimini uyumlu şekilde kullanmasını gerektirir. Otomatik şanzımana kıyasla vites değişimleri araç tarafından otomatik yapılmak yerine doğrudan sürücü tarafından kontrol edilir.
302. Otomatik şanzıman
Bir otomatik şanzıman, sürücünün geleneksel bir debriyaj pedalı kullanmasını ve her vitesi elle seçmesini gerektirmeden vitesleri otomatik değiştiren araç şanzımanıdır. Tasarıma bağlı olarak sürücü normalde park, geri, boş ve sürüş gibi konumları seçer ve şanzıman vites değişimlerini yönetir.
Otomatik şanzıman, debriyaj pedalı ile manuel vites değişimlerini koordine etme ihtiyacını ortadan kaldırarak sürüşü kolaylaştırabilir. Otomatik şanzımanlar geleneksel otomatikler, sürekli değişken şanzımanlar ve çift kavramalı sistemler gibi farklı teknolojileri kapsar.
303. Gaz kontrolü
Bir gaz kontrolü, motor veya elektrik motorunun ürettiği gücü düzenlemek için kullanılan kontroldür. Çoğu otomobil ve kamyonda sürücü bunu gaz pedalı üzerinden kontrol ederken motosikletlerde genellikle gidondaki döner gaz kolu kullanılır.
Gaz kontrolünü artırmak genellikle hızlanma için mevcut gücü artırır, azaltmak ise tekerleklere iletilen gücü düşürür. Kesin sistem içten yanmalı, hibrit ve elektrikli araçlar arasında farklılık gösterir.
304. Devir göstergesi
Bir devir göstergesi, motorun dönme hızını gösteren ve genellikle dakikadaki devir sayısı (RPM) cinsinden ölçülen göstergedir. Genellikle aracın gösterge panelinde hız göstergesinin yakınında bulunur.
Devir göstergesi sürücünün motorun ne kadar hızlı döndüğünü anlamasına yardımcı olur ve manuel şanzımanlı araçlarda uygun vites seçimine yardımcı olabilir. Aracın yol hızını değil motor devrini ölçer.
305. Direksiyon
Bir direksiyon, sürücünün aracın yönünü değiştirmek için kullandığı ana kontroldür. Direksiyonu çevirmek, yönlendirilen tekerleklerin açısını değiştiren ve aracı istenen güzergâha yönelten direksiyon sistemini çalıştırır.
Sürücü direksiyonu yumuşak şekilde kullanmalı ve aracın tam kontrolünü korumalıdır. Modern direksiyon sistemlerinde hidrolik veya elektrikli destek, elektronik kontroller ve ses sistemi, hız sabitleyici veya sürücü bilgileri gibi işlevlere ait düğmeler bulunabilir.
306. Direksiyon destek sistemi
Direksiyon destek sistemi, aracın tekerleklerini çevirirken sürücüye yardımcı olan ve direksiyonda gereken fiziksel kuvveti azaltan sistemdir. Destek hidrolik, elektrikli veya bu sistemlerin birleşimiyle sağlanabilir.
Direksiyon destek sistemi araçların özellikle düşük hızlarda ve park sırasında daha kolay manevra yapmasını sağlar. Direksiyonun daha yüksek hızlarda dengeli ve hassas kalması için destek miktarı araç hızına göre değişebilir.
307. Çevreyi tarama
Çevreyi tarama, tehlikeleri ve değişen trafik durumlarını olabildiğince erken belirlemek için ilerideki yolu, aynaları, yan alanları ve çevredeki trafiği sürekli gözlemleme sürüş tekniğidir. Etkili tarama, tek bir noktaya odaklanmak yerine dikkati trafik ortamının farklı bölümleri arasında düzenli olarak hareket ettirmeyi gerektirir.
Sürücüler ileriye yeterince uzağa bakmalı, aynaları düzenli kontrol etmeli ve ilgili yan alanlar ile kör noktaları gözlemlemelidir; özellikle hız, yön veya yol konumu değiştirmeden önce.
308. Ayna
Bir ayna, sürücünün uzun süre ilerideki yoldan gözünü ayırmadan aracın arkasındaki ve yanındaki trafiği gözlemlemesini sağlayan araç donanımıdır. Araçlarda genellikle iç dikiz aynası ve bir veya daha fazla dış yan ayna kullanılır.
Aynalar sürücülerin yön değiştirme, şerit değiştirme, sollama, trafiğe katılma veya yavaşlama öncesinde çevredeki trafiği izlemesine yardımcı olur. Aynalar aracın çevresindeki her alanı göstermediğinden, sürücüler manevra öncesinde gerektiğinde kör noktaları doğrudan bakarak kontrol etmelidir.
309. İki saniye kuralı
İki saniye kuralı, başka bir aracın arkasında güvenli takip mesafesini tahmin etmek için kullanılan basit bir yöntemdir. Sürücü yol kenarında sabit bir nokta seçer ve öndeki araç bu noktayı geçtiğinde saymaya başlar. Kendi aracı aynı noktaya en az iki saniye sonra ulaşmalıdır.
Yağmur, kar, buz veya düşük yol tutuşu durma mesafesini önemli ölçüde artırabildiğinden iki saniyelik süre yol, hava veya görüş koşulları kötü olduğunda artırılmalıdır.
310. Durma mesafesi
Durma mesafesi, sürücünün durma gereğini fark ettiği andan aracın tamamen durduğu ana kadar kat ettiği toplam mesafedir. Tepki mesafesi ile fren mesafesinden oluşur.
Durma mesafesi hız arttıkça uzar ve yol ıslak, buzlu veya kaygan olduğunda, lastik veya frenler kötü durumdaysa ya da sürücünün tepkisi gecikirse çok daha uzun olabilir.
311. Fren mesafesi
Fren mesafesi, frenlere basıldığı andan aracın tamamen durduğu ana kadar kat ettiği mesafedir. Toplam durma mesafesinin bir bölümüdür; diğer bölüm tepki mesafesidir.
Hız arttıkça fren mesafesi hızla büyür. Yol yüzeyi, lastikler, frenler, araç yükü ve eğim de bu mesafeyi etkiler. Islak, buzlu veya başka şekilde kaygan yollar durmak için gereken mesafeyi önemli ölçüde artırabilir.
312. Yakıt
Yakıt, bir aracın motorunu çalıştırmak için kullanılan enerji kaynağıdır. Yaygın araç yakıtları arasında benzin, dizel, LPG, CNG ve alternatif yakıtlar bulunur. Elektrikli araçlar geleneksel sıvı veya gaz yakıt yerine elektrik kullanır.
Sürücüler her zaman araçlarıyla uyumlu yakıt kullanmalıdır. Yanlış yakıt kullanmak motora veya yakıt sistemine zarar verebilir; ekonomik sürüş ve doğru araç bakımı ise yakıt tüketimini azaltabilir.
313. Yakıt ekonomisi
Yakıt ekonomisi, bir aracın belirli bir mesafeyi kat etmek için yakıtı ne kadar verimli kullandığını ifade eder. Genellikle 100 kilometrede litre (L/100 km) gibi yakıt tüketimi veya galon başına mil (mpg) gibi yakıt birimi başına kat edilen mesafe olarak gösterilir.
Yakıt ekonomisi sürüş tarzı, hız, trafik, araç ağırlığı, lastik basıncı, aerodinamik, yol koşulları ve bakımdan etkilenir. Yumuşak sürüş ve trafiği önceden öngörmek yakıt tüketimini azaltabilir.
314. Yakıt göstergesi
Bir yakıt göstergesi, aracın yakıt deposunda yaklaşık ne kadar yakıt kaldığını gösteren gösterge paneli aracıdır. Genellikle boştan doluya uzanan bir ölçek gösterir ve düşük yakıt uyarı ışığı da içerebilir.
Gösterim bir tahmindir ve araç eğimdeyken, hızlanırken, fren yaparken veya viraj alırken biraz değişebilir. Sürücüler depo tamamen boşalmadan yakıt almalıdır.
315. Benzin
Benzin, diğer adıyla gasoline, kıvılcım ateşlemeli motorlarda yaygın olarak kullanılan sıvı yakıttır. Esas olarak petrolden üretilir ve etanol gibi yenilenebilir bileşenler içerebilir.
Farklı benzin türleri oktan değeri ve etanol içeriğine göre tanımlanır. Sürücüler her zaman araç üreticisinin önerdiği özellikleri karşılayan yakıtı kullanmalıdır.
316. Dizel
Dizel, sıkıştırma ateşlemeli motorlarda kullanılan sıvı yakıttır. Benzinli motorlardan farklı olarak dizel motorlar yakıtı bujiyle değil havanın sıkıştırılmasıyla oluşan ısı sayesinde ateşler.
Dizel yakıtlar biyodizel gibi yenilenebilir bileşenler içerebilir. Uygun olmayan yakıt motora veya yakıt sistemine zarar verebileceğinden sürücüler her zaman araç üreticisinin onayladığı dizel türünü kullanmalıdır.
317. Dizel egzoz sıvısı
Dizel egzoz sıvısı (DEF), seçici katalitik indirgeme (SCR) sistemine sahip birçok modern dizel araçta zararlı azot oksit (NOx) emisyonlarını azaltmak için kullanılan sıvıdır. Avrupa’da yaygın olarak AdBlue ticari adıyla bilinir.
DEF dizel yakıt değildir ve ayrı bir depoda tutulur. Yüksek saflıkta üre ve sudan oluşan bir çözeltidir ve egzoz sistemine enjekte edilerek azot oksitlerin daha az zararlı maddelere dönüştürülmesine yardımcı olur.
318. Araç sigortası
Araç sigortası, motorlu bir araca sahip olma veya onu kullanmayla ilişkili risklere karşı mali korumadır. Poliçeye bağlı olarak başkalarına verilen yaralanma veya hasar sorumluluğunu ve sigortalı aracın hasarını, çalınmasını veya diğer kayıplarını kapsayabilir.
Kanunen gerekli asgari sigorta ülkeye göre değişir. Sürücüler çoğu zaman zorunlu asgarinin ötesinde çarpışma, kapsamlı, hırsızlık, yangın veya yol yardımı gibi ek teminatlar satın alabilir.
319. İlk yardım çantası
Bir ilk yardım çantası, yaralanma veya kaza sonrasında derhâl temel bakım sağlamak amacıyla kullanılan tıbbi malzeme koleksiyonudur. Araç ilk yardım çantasında genellikle steril pansuman malzemeleri, bandajlar, yara bantları ve diğer temel yara bakım malzemeleri bulunur.
Bazı ülkeler belirli araçların ilk yardım çantası taşımasını zorunlu tutarken bazılarında yalnızca tavsiye edilir. Çanta gerektiğinde kolay ulaşılabilecek yerde saklanmalı ve gerekli malzemelerin eksiksiz ve kullanılabilir kalması için içeriği düzenli olarak kontrol edilmelidir.
320. Yangın söndürücü
Bir yangın söndürücü, küçük bir yangını kontrol etmek veya söndürmek için kullanılan taşınabilir güvenlik cihazıdır. Araç yangın söndürücüleri, türüne bağlı olarak malzeme, yakıt, elektrik ekipmanı veya diğer araç parçalarını içeren yangınlara uygun olabilir.
Bazı ülkeler belirli araçların yangın söndürücü taşımasını zorunlu tutarken bazılarında yalnızca tavsiye edilir. Yangın söndürücü güvenli şekilde sabitlenmiş, kolay erişilebilir, araç kullanımına uygun ve çalışır durumda tutulmalıdır.
321. Yüksek görünürlüklü giysi
Yüksek görünürlüklü giysi, kişinin diğer yol kullanıcıları tarafından daha kolay görülmesini sağlamak üzere tasarlanmış giysidir. Genellikle parlak floresan malzeme ile araç farlarının ışığını yansıtan retroreflektif şeritleri birleştirir.
Yüksek görünürlüklü giysi, özellikle sürücü veya yolcunun arıza ya da acil durum sonrasında araçtan çıkması gerektiğinde yararlıdır. Gereklilikler ülkeye göre değişir; bu nedenle sürücüler reflektif güvenlik yeleğinin taşınmasının veya giyilmesinin zorunlu olup olmadığını kontrol etmelidir.
322. Çekme halatı
Bir çekme halatı, arızalı bir aracı başka bir araca bağlayarak çekmek için kullanılan güçlü ve esnek halat, kayış veya kablodur. Yalnızca bu amaç için tasarlanmış çekme noktalarına bağlanmalı ve aracın ağırlığına uygun olmalıdır.
Halatla çekme, çekilen araçta direksiyon ve fren desteği azalabileceğinden her iki sürücü arasında dikkatli koordinasyon gerektirir. Ulusal kurallar aracın nerede ve nasıl çekilebileceğini sınırlandırabilir ve araç normal şekilde kontrol edilemiyorsa profesyonel kurtarma daha güvenlidir.
323. İlk yardım
İlk yardım, yaralanan veya aniden hastalanan kişiye profesyonel tıbbi yardım gelmeden önce verilen acil yardımdır. Amacı yaşamı korumak, durumun kötüleşmesini önlemek ve iyileşmeyi desteklemektir.
Bir trafik kazasında ilk yardım, olay yerinin güvenli olduğundan emin olmak, yaralının durumunu değerlendirmek ve gerektiğinde acil hizmetlerle iletişime geçmekle başlar. Yardım, yardımcı kişinin güvenli şekilde yapmayı bildiği işlemlerle sınırlı olmalıdır.
324. Otokorkuluk
Bir otokorkuluk, aracın taşıt yolundan çıkmasının sonuçlarını azaltmak üzere tasarlanmış yol kenarı güvenlik bariyeridir. Kontrolden çıkan bir aracı yönlendirmeye veya tutmaya ve trafiği dik yamaç, köprü yapısı, sabit nesne veya karşıt trafik gibi tehlikelerden ayırmaya yardımcı olabilir.
Otokorkuluklar her kazayı önlemekten çok çarpışmanın şiddetini azaltmayı amaçlar. Tasarımları, konumları ve yapıları yola, trafik koşullarına ve koruma sağlamaları gereken tehlikeye bağlıdır.
325. Çelik halat bariyeri
Bir çelik halat bariyeri, direklerle desteklenen gerilmiş çelik kablolardan yapılmış esnek yol kenarı veya orta refüj güvenlik bariyeridir. Şeridinden çıkan aracı tutmak veya yönlendirmek ve daha tehlikeli engellere ulaşma ya da karşıt trafiğe geçme riskini azaltmak için tasarlanmıştır.
Sert beton bariyerlerden farklı olarak çelik halat bariyerleri çarpma sırasında önemli ölçüde şekil değiştirerek darbe enerjisinin bir kısmını emer. Tasarımları, konumlandırmaları ve kablo sayıları yol düzenine, trafik koşullarına ve gerekli tutma seviyesine bağlıdır.
