Trafik işaretleriDünya çapında
Trafik kuralları
Dünya çapında
201. Meydan
Bir meydan, bir veya daha fazla yol, sokak ya da yaya güzergâhının buluştuğu açık kamusal alandır. Meydanlar kasaba ve şehirlerde yaygındır ve trafik, yayalar, park, toplu taşıma, pazarlar veya diğer kamusal faaliyetler için alan sağlayabilir.
Bir meydandaki trafik düzeni büyük ölçüde değişebilir. Taşıt yolları, yaya alanları, bisiklet tesisleri, park yerleri veya erişimi kısıtlı alanlar içerebilir; bu nedenle yol kullanıcıları meydan içinde geçerli trafik işaretlerine, yol işaretlemelerine, öncelik kurallarına ve yerel düzenlemelere uymalıdır.
202. Patika
Bir patika, yayalar ve izin verilen yerlerde diğer yol kullanıcıları veya küçük araçlar için tasarlanmış nispeten dar bir güzergâhtır. Patikalar kentsel alanlardan, kırsaldan, parklardan, ormanlardan veya diğer yollar arasında geçebilir ve kaplamalı ya da kaplamasız olabilir.
Bir patika mutlaka yaya yolu veya bisiklet yolu ile aynı değildir. Hangi yol kullanıcılarının kullanmasına izin verildiği, hukuki statüsüne, genişliğine, trafik işaretlerine ve yerel düzenlemelere bağlıdır.
203. Partikül madde
Partiküller veya partikül madde (PM), havada asılı bulunan çok küçük katı parçacıklar veya sıvı damlacıklardır. Karayolu trafiğinde partikül emisyonları araç egzozu, fren aşınması, lastik aşınması ve yol yüzeyi aşınmasından ve geçen trafiğin kaldırdığı tozdan kaynaklanabilir.
Partikül madde genellikle parçacık boyutuna göre sınıflandırılır. PM10, çapı yaklaşık 10 mikrometreye kadar olan parçacıkları; PM2.5 ise yaklaşık 2,5 mikrometreye kadar olan daha ince parçacıkları ifade eder. Araç emisyon standartları, partikül filtreleri ve hava kalitesi önlemleri bu kirleticilere maruz kalmayı azaltmak için kullanılır.
204. Hava kirliliği
Hava kirliliği, havada insan sağlığına, çevreye veya ekosistemlere zarar verebilecek yoğunlukta gazlar, parçacıklar veya başka maddelerin bulunmasıdır. Karayolu trafiği egzoz emisyonlarının yanı sıra fren aşınması, lastik aşınması ve yol tozu gibi egzoz dışı kaynaklarla da hava kirliliğine katkıda bulunur.
Trafikle ilişkili önemli kirleticiler arasında azot oksitler, partikül madde, karbon monoksit ve uçucu organik bileşikler bulunur. Bazı kirleticiler doğrudan araçlardan yayılırken bazıları atmosferde kimyasal tepkimelerle oluşabilir. Araç emisyon standartları, daha temiz teknolojiler ve trafik yönetimi önlemleri bu emisyonları azaltmak için kullanılır.
205. Katlı kavşak
Bir katlı kavşak, iki veya daha fazla büyük yol arasında trafik hareketini sağlamak için, genellikle çakışan trafik akımlarının aynı seviyede kesişmesini önleyen bağlantı yolları, köprüler veya tüneller kullanan yol kavşağıdır. Katlı kavşaklar otoyollarda, ekspres yollarda ve diğer yüksek kapasiteli yollarda yaygındır.
Sürücüler yön işaretlerini, şerit oklarını ve güzergâh numaralarını zamanında takip etmeli ve gerekli çıkışa veya bağlantı yoluna ulaşmadan önce doğru şeridi seçmelidir. Hız sınırları, birleşme kuralları ve şerit düzenleri ülkeye ve kavşağın kendisine göre değişir.
206. Kavşak
Bir kavşak, iki veya daha fazla yolun buluştuğu, kesiştiği veya ayrıldığı yerdir. Kavşaklar trafiğin farklı yollar arasında hareket etmesini sağlar ve trafik ışıkları, trafik işaretleri, yol işaretlemeleri veya genel öncelik kurallarıyla kontrol edilebilir.
Kavşağa yaklaşan sürücüler geçerli öncelik kurallarını gözlemlemeli, hızlarını ayarlamalı ve farklı yönlerden yaklaşan araçlara, bisikletlilere, yayalara ve diğer yol kullanıcılarına dikkat etmelidir.
207. Kutu kavşak
Bir kutu kavşak, genellikle bir kavşakta bulunan ve araçların kesişen trafiği engellemesini önlemek için boş tutulması gereken işaretlenmiş taşıt yolu alanıdır. Genellikle çapraz veya kafes biçimli yol çizgileriyle doldurulmuş bir kutu şeklinde gösterilir; ancak görünümü ve hukuki anlamı ülkeye göre değişebilir.
Sürücüler genel olarak çıkış tarafında yeterli alan yoksa kutu kavşağa girmemelidir. Bu, trafik sıkıştığında kavşakların açık kalmasına yardımcı olur ve araçların başka yönlerde seyreden trafiği engellemesini önler.
208. Yoğun saatler
Yoğun saatler, çok sayıda insanın işe, okula veya diğer düzenli hedeflere gidip gelmesi nedeniyle yolların ve toplu taşıma ağlarının özellikle yüksek talep yaşadığı dönemdir. Genellikle iş günlerinde sabah ve öğleden sonra sonu veya akşam saatlerinde görülür.
Yoğun saat trafiği sıkışıklığa, daha düşük hızlara, daha uzun yolculuklara ve sık dur-kalklara yol açabilir. Sürücüler güvenli takip mesafesini korumalı, sabırlı olmalı, değişen trafik koşullarını öngörmeli ve geçici veya dinamik trafik yönetimi önlemlerine uymalıdır.
209. Akaryakıt istasyonu
Bir akaryakıt istasyonu, motorlu araçların benzin, dizel veya diğer araç yakıtlarını alabileceği tesistir. Birçok akaryakıt istasyonu ayrıca elektrikli araç şarjı, lastikler için hava, araç malzemeleri, tuvalet, yiyecek veya market gibi ek hizmetler sunar.
Ana yollar ve otoyollar boyunca bulunan akaryakıt istasyonları genellikle bilgi veya hizmet işaretleri ile gösterilir. Sürücüler girişten önce hızlarını azaltmalı, belirlenmiş erişim yollarını takip etmeli ve istasyon çevresinde araçlar ile yayalar hareket edebileceği için özellikle dikkatli olmalıdır.
210. Trafik mevzuatı
Trafik mevzuatı, insanların kamuya açık yolları nasıl kullanacağını düzenleyen kanun, yönetmelik ve trafik kurallarının bütünüdür. Sürücüler, bisikletliler, yayalar ve diğer yol kullanıcıları için kurallar belirler ve öncelik, hız, sollama, park, trafik ışıkları, trafik işaretleri ve yol işaretlemeleri gibi konuları kapsar.
Trafik mevzuatı ülkeler arasında ve bazen bölgeler arasında farklılık gösterir. Her yol kullanıcısının, bu kurallar kendi ülkesindekilerden farklı olsa bile seyahat ettiği yerde geçerli kuralları bilmesi ve uygulaması beklenir.
211. İki yönlü trafik
İki yönlü trafik, araçların aynı yol veya taşıt yolu üzerinde karşıt yönlerde seyretmesine izin verildiği anlamına gelir. Karşıt trafik akımları yol çizgileriyle, orta refüjle veya daha dar yollarda hiçbir fiziksel ayırıcı olmadan ayrılabilir.
İki yönlü bir yolda sürücüler yerel trafik kurallarının gerektirdiği tarafta kalmalı, karşıdan gelen araçların farkında olmalı ve özellikle sollama, dönüş veya dar kesimlerden geçiş sırasında dikkatli olmalıdır.
212. Tramvay durağı
Bir tramvay durağı, tramvayın yolcu bindirmek veya indirmek için durduğu belirlenmiş yerdir. Tramvay durağı bir kaldırım yanında, yükseltilmiş bir platform veya refüj adasında ya da doğrudan taşıt yoluna yerleştirilmiş rayların yanında bulunabilir.
Sürücüler ve diğer yol kullanıcıları tramvay duraklarına özellikle dikkatli yaklaşmalıdır; çünkü yolcuların tramvaya ulaşmak veya tramvaydan ayrılmak için yolun bir bölümünü geçmesi gerekebilir. Tramvay durakları çevresindeki park, geçiş ve öncelik kuralları ülkeye göre değişir; bu nedenle yol kullanıcıları yerel trafik işaretlerine ve düzenlemelerine uymalıdır.
213. Tren istasyonu
Bir tren istasyonu, trenlerin yolcu bindirmek, indirmek veya yolcuların tren değiştirmesini sağlamak için durduğu demiryolu ağı üzerindeki yerdir. İstasyonlarda peronlar, bekleme alanları, bilet tesisleri ve diğer ulaşım türlerine bağlantılar bulunabilir.
Tren istasyonları çoğu zaman önemli ulaşım merkezleridir ve otobüs, tramvay, metro, taksi, bisiklet tesisleri, otopark alanları ve yolcu indirme-bindirme bölgelerine bağlantı sağlayabilir. İstasyona yaklaşan yolcular ve sürücüler geçerli trafik işaretlerine, park kurallarına ve demiryolu güvenlik talimatlarına uymalıdır.
214. 2+1 yol
Bir 2+1 yol, bir yönde iki şerit, karşı yönde bir şerit bulunan üç şeritli yoldur. İki şeritli bölüm normalde belirli aralıklarla yönler arasında değişir ve her iki yöndeki trafiğe daha yavaş araçları düzenli olarak sollama imkânı verir.
Karşıt yönler yol çizgileri veya merkezi bir güvenlik bariyeri ile ayrılabilir. Bariyer kullanıldığında tasarım, belirli aralıklarla sollama bölümleri sağlamaya devam ederken kafa kafaya çarpışma riskini azaltabilir.
215. 2+2 yol
Bir 2+2 yol, her yönde iki trafik şeridi bulunan ve transit trafik için toplam dört şerit sağlayan yoldur. Karşıt yönler bir refüj, güvenlik bariyeri, başka bir fiziksel ayırıcı veya bazı yollarda yalnızca yol çizgileriyle ayrılabilir.
Her yöndeki ek şerit, araçların tek şeritli yollara göre sollama yapmasını, şerit değiştirmesini ve daha yüksek trafik hacmini karşılamasını kolaylaştırır. Sürücüler geçerli şerit kullanımı, sollama ve yol konumu kurallarına uymalıdır.
216. Sollama şeridi
Bir sollama şeridi, esas olarak aynı yönde daha yavaş seyreden araçları sollamak için kullanılan trafik şerididir. Her yönde birden fazla şeridi bulunan yollarda genellikle normal sürüş için kullanılan taraftan daha uzakta olan şerittir.
Trafiğin sağdan aktığı ülkelerde sollama şeridi genellikle soldadır; trafiğin soldan aktığı ülkelerde ise genellikle sağdadır. Sürücüler yerel trafik kurallarının gerektirdiği durumlarda sollamayı tamamladıktan sonra normal seyir şeridine dönmelidir.
217. Yönü değiştirilebilir şerit
Bir yönü değiştirilebilir şerit, en yoğun trafik talebinin bulunduğu yönde ek kapasite sağlamak amacıyla izin verilen seyir yönü farklı zamanlarda değiştirilebilen trafik şerididir. Genellikle trafiğin belirli dönemlerde bir yönde, başka zamanlarda ise karşı yönde yoğun aktığı yollarda kullanılır.
Yönü değiştirilebilir şeritler normalde üstten şerit sinyalleri, trafik ışıkları, işaretler veya hareketli bariyerlerle kontrol edilir. Sürücüler şeride yalnızca sinyaller kendi yönlerinde seyahate izin verdiğinde girmelidir.
218. Yol oluğu
Bir yol oluğu, yağmur suyunu toplayıp drenajlara veya diğer tahliye sistemlerine yönlendiren, yol veya sokağın kenarındaki dar kanaldır. Genellikle taşıt yolu ile bordür arasında bulunur ve beton, kaldırım taşı veya yol yüzeyinin bir bölümüyle oluşturulabilir.
Yol oluğu esas olarak bir drenaj unsurudur, trafik şeridi değildir. Su, döküntü, drenaj açıklıkları veya bozuk yüzeyler içerebileceğinden yol kullanıcıları olukların yakınında dikkatli olmalıdır.
219. Yoldaki döküntüler
Yoldaki döküntüler, yol üzerinde bulunan veya yola düşmüş ve trafiği engelleyebilecek nesne, malzeme veya maddelerdir. Araç parçaları, düşmüş yükler, taşlar, dallar, kırık cam, çöp ve araçlardan dökülen maddeler buna örnektir.
Yoldaki döküntüler sürücüler, bisikletliler ve diğer yol kullanıcıları için ciddi tehlike oluşturabilir. Sürücüler ilerideki yolu gözlemlemeli, gerektiğinde hızlarını azaltmalı ve bir engeli güvenli şekilde geçerken ani manevralardan kaçınmalıdır.
220. Yük bisikleti
Bir yük bisikleti, geleneksel bir bisikletle normalde taşınabilecekten daha fazla yük, çocuk veya başka büyük eşyaları taşımak için tasarlanmış bisiklettir. Yük bisikletleri sürücünün önünde veya arkasında bir kutu ya da platform, uzatılmış arka taşıyıcı veya çok tekerlekli bir tasarım kullanabilir.
Yük bisikletleri tamamen sürücünün gücüyle çalışabilir veya elektrikli pedal desteği ile donatılabilir. İzin verilen boyutları, yolcu kapasiteleri, bisiklet yollarını kullanımları ve elektrikli destek sınırları yerel trafik ve araç düzenlemelerine bağlıdır.
221. Şerit arası sürüş
Şerit arası sürüş, motosiklet veya izin verilen başka bir iki tekerlekli aracın aynı yönde seyreden iki trafik şeridi ya da araç kuyruğu arasından ilerlemesi uygulamasıdır. Duran veya yavaş hareket eden trafikte yapıldığında buna yaygın olarak trafik filtreleme de denir.
Şerit arası sürüş, motosikletlerin yoğun trafikte geçirdiği süreyi azaltabilir; ancak araçlar şerit değiştirebileceği, boşluklara girebileceği veya beklenmedik şekilde hareket edebileceği için özellikle dikkat gerektirir. Şerit arası sürüşün izinli olup olmadığı, hangi araçların yapabileceği ve uygulanabilecek hız sınırları yerel trafik yasalarına bağlıdır.
222. Ormancılık aracı
Bir ormancılık aracı, ormancılık ve orman yönetimi ile ilgili işler için tasarlanmış, donatılmış veya uyarlanmış araçtır. Makine çekmek, kereste taşımak, ekipman taşımak veya hasat, taşıma ya da orman arazisinin bakımı gibi işlemleri yapmak için kullanılabilir.
Ormancılık araçları traktörleri, özel kendinden tahrikli makineleri, römorkları ve değiştirilebilir ekipmanları içerebilir. Tescil, sürücü belgesi şartları, azami hız, yol erişimi ve teknik gereklilikleri aracın hukuki sınıflandırmasına ve yerel trafik düzenlemelerine bağlıdır.
223. İnşaat aracı
Bir inşaat aracı, inşaat, yol çalışmaları, kazı, kaldırma veya malzeme taşıma ile ilgili işler için tasarlanmış veya uyarlanmış araç ya da hareketli makinedir. Ekskavatörler, yükleyiciler, buldozerler, yol silindirleri, mobil vinçler, damperli kamyonlar ve beton mikserleri buna örnektir.
İnşaat araçları boyut, hız ve hukuki sınıflandırma açısından büyük farklılık gösterir. Bazıları normal karayolu araçlarıyken diğerleri esas olarak şantiyelerde kullanılmak üzere tasarlanmış özel makinelerdir. Kamu yollarında seyahat ederken geçerli tescil, sürücü belgesi, aydınlatma, boyut, ağırlık, hız ve trafik kurallarına uymalıdırlar.
224. Yarı römorklu çekici
Bir yarı römorklu çekici, esas olarak yük taşımak için kullanılan bir çekici ve yarı römork kombinasyonudur. Yarı römork çekiciye, ağırlığının önemli bir bölümü tamamen kendi tekerlekleri yerine çekici tarafından taşınacak şekilde bağlanır.
Yarı römorklu çekiciler uzun mesafeli yük taşımacılığında yaygın olarak kullanılır ve konteyner, soğutulmuş ürün, sıvı, dökme malzeme veya diğer yükleri taşıyabilir. Sürücü belgeleri, azami boyut ve ağırlıklar, hız sınırları, şerit kullanımı, sollama, yükleme ve sürüş ile dinlenme süreleri konusunda özel kurallar uygulanabilir.
225. Troleybüs
Bir troleybüs, enerjisini normalde araç üzerine monte edilmiş akım alıcıları aracılığıyla havai elektrik hatlarından alan elektrikli otobüstür. Tramvaydan farklı olarak troleybüs normal yol tekerlekleri üzerinde gider ve raylar tarafından yönlendirilmek yerine sürücüsü tarafından yönlendirilir.
Troleybüsler genellikle toplu yolcu taşımacılığında kullanılır ve otobüs şeritlerini, durakları ve diğer toplu taşıma altyapısını kullanabilir. Bazı modern troleybüslerde ayrıca havai hatlara bağlı kalmadan kısa mesafeler gidebilmelerini sağlayan bataryalar veya yardımcı güç sistemleri bulunur.
