Trafik kurallarıŞili

1. Şili

Şili, Güney Amerika’nın Pasifik kıyısı boyunca And Dağları ile Pasifik Okyanusu arasında uzanan uzun ve dar bir şerit oluşturur; Peru, Bolivya ve Arjantin ile komşudur. Trafik sağdan akar. Olağanüstü kuzey-güney uzunluğu, Atacama’daki çöl yollarından Santiago çevresindeki yoğun yollara, And dağ geçitlerine ve Patagonya’daki uzak güzergâhlara kadar çok farklı sürüş ortamları yaratır. Kışın yüksek rakımlı ve güneydeki yollar kar ve buzdan etkilenebilir ve yol makamları istediğinde kar zincirleri zorunlu hâle gelebilir.

Şili’de ülke çapında vinyet yoktur, ancak birçok imtiyazlı otoyolda geçiş ücreti alınır. Santiago’nun şehir otoyolları ve giderek artan sayıda şehirler arası güzergâh elektronik TAG ve Free Flow tahsilatı kullanır; ödeme düzenlemeleri yola göre değişir. Genel azami hız şehir içinde 50 km/h, kırsal yollarda ise yolun yapısına göre 100 veya 120 km/h’ye kadardır. Yazılı trafik işaretleri ağırlıklı olarak İspanyolcadır; Santiago ayrıca kış hava kirliliği kontrol dönemlerinde bazı eski araçlara mevsimsel kısıtlamalar uygular.

2. Tavsiye edilen hız

Tavsiye edilen hız, yasal olarak bağlayıcı bir azami hız yerine belirli bir yol kesimi veya tehlike için önerilen hızdır. Virajlar, kavşaklar, dik eğimler, yol çalışmaları veya daha düşük hızın güvenli geçişe yardımcı olabileceği başka yerlerde gösterilebilir.

Sürücüler tavsiye edilen hızı güvenli sürüş koşulları için rehber olarak görmeli ve hava, görüş, trafik veya yol koşulları gerektiriyorsa daha da yavaş gitmelidir. Ayrı bir yasal hız sınırı varsa yine buna uyulmalıdır.

3. Eğim

Eğim, yolun belirgin biçimde yükseldiği veya alçaldığı bir kesimdir. Dik eğim araç hızını, fren mesafesini, çekişi, görüşü ve ağır ya da düşük güçlü araçların sabit hızını koruma yeteneğini etkileyebilir.

Uyarı işaretleri dik tırmanışı veya tehlikeli inişi gösterebilir ve eğimi yüzde olarak belirtebilir. Sürücüler hızlarını önceden ayarlamalı, uygun vitesi seçmeli ve yavaş araçlara, virajlara ve değişen yol koşullarına hazırlıklı olmalıdır.

4. Otobüs durağı

Otobüs durağı, yolcuların binip inmesi için otobüslerin durduğu belirlenmiş yerdir. İşaret, durak kabini, yükseltilmiş platform, yol çizgisi veya başka toplu taşıma altyapısıyla belirtilmiş olabilir ve yol kenarında veya özel yapılmış durak alanında bulunabilir.

Otobüs durağına yaklaşan sürücüler otobüslere, yayalara ve yola çıkan ya da yolu geçen yolculara dikkat etmelidir. Alanın erişilebilir ve görünür kalması için durak çevresinde park veya durma kısıtlamaları uygulanabilir.

5. Dur işareti

Dur işareti, sürücünün aracını tamamen durdurmasını ve ilerideki yola girmeden veya yolu geçmeden önce yol vermesini zorunlu kılar. Durma çizgisinde veya yasal olarak belirlenmiş başka bir konumda durulmalıdır.

Durduktan sonra sürücü yalnızca güvenli biçimde ve öncelikli trafiği engellemeden devam edebiliyorsa hareket edebilir. İşaret, duran sürücüye öncelik kazandırmaz.

6. Yol ver

Yol ver işareti, sürücünün bir yola girmeden, yolu geçmeden veya yola katılmadan önce öncelikli trafiğin geçmesine izin vermesini gerektirir. Sürücüler hızını azaltmalı, yaklaşan trafiği gözlemlemeli ve gerektiğinde durmalıdır.

Dur işaretinin aksine yol ver işareti her zaman tam durmayı gerektirmez. Sürücü ancak güzergâh açıkça güvenliyse ve öncelikli hiçbir yol kullanıcısını hızını veya yönünü değiştirmeye zorlamıyorsa durmadan devam edebilir.

7. Demiryolu geçidi

Demiryolu geçidi, diğer adıyla hemzemin geçit, yol veya patikanın demiryolu raylarını aynı seviyede kestiği yerdir. Bariyerler, uyarı ışıkları, ziller, trafik işaretleri veya bunların birleşimiyle korunabilir.

Yol kullanıcıları dikkatle yaklaşmalı ve tren yaklaşıyorsa, uyarı sinyalleri etkinse veya çıkış kapalıysa asla geçide girmemelidir. Geçidi gecikmeden geçmeli ve rayların üzerinde asla durmamalı, beklememeli veya sıkışıp kalmamalıdır.

8. Okul bölgesi

Okul bölgesi, çok sayıda çocuğun yürüyebileceği, bisiklete binebileceği, yolu geçebileceği veya araçlara binip inebileceği okul yakınındaki yol veya yol grubudur. Uyarı işaretleri, bölge işaretleri, yol çizgileri, trafik sakinleştirme önlemleri veya yanıp sönen ışıklarla belirtilebilir.

Özel hız sınırları, park kısıtlamaları veya erişim kuralları sürekli ya da yalnızca okul giriş ve çıkış saatlerinde uygulanabilir. Sürücüler hızını azaltmalı, çocukları dikkatle gözlemlemeli ve durmaya hazır olmalıdır.

9. Sollama

Sollama, aynı yönde ilerleyen başka bir yol kullanıcısını geçme işlemidir. Normal olarak başka bir konuma veya şeride geçmeyi, daha yavaş yol kullanıcısını geçmeyi ve güvenli olduğunda uygun konuma dönmeyi içerir.

Sollamadan önce sürücü yeterli görüş ve alan bulunduğundan emin olmalı, aynaları ve kör noktaları kontrol etmeli, gerektiğinde sinyal vermeli ve başka bir yol kullanıcısının zaten sollama yapmadığından emin olmalıdır. Manevra hız sınırı aşılmadan ve diğer yol kullanıcıları tehlikeye atılmadan tamamlanmalıdır.

10. Hayvan geçişi

Hayvan geçişi uyarısı, yabani hayvanların, çiftlik hayvanlarının veya binilen hayvanların yola girebileceği ya da yolu geçebileceği yer veya yol kesimini belirtir. Hayvanlar aniden ortaya çıkabilir, öngörülemez hareket edebilir veya karanlıkta, bitki örtüsünde ya da kötü havada görülmeleri zor olabilir.

Sürücüler hızını azaltmalı, yolun iki tarafını taramalı ve durmaya hazır olmalıdır. Uyarı işareti tek başına hayvanlara öncelik vermez veya sayısal hız sınırı koymaz; ancak sürücüler hayvanları korkutmaktan, tehlikeye atmaktan veya onlara çarpmaktan kaçınmalıdır.

11. Viraj

Viraj, yolun sola veya sağa yön değiştirdiği kesimdir. Keskin, beklenmedik veya görüşü zayıf bir viraj, sürücünün yaklaşan trafik, durmuş araçlar, yayalar ve diğer tehlikeleri görmesini azaltabilir.

Sürücüler viraja girmeden önce hızını azaltmalı, şeritlerinde kalmalı ve yumuşak direksiyon, frenleme ve hızlanma kullanmalıdır. Uyarı işaretleri ilk virajın yönünü veya art arda gelen bir dizi virajı gösterebilir.

12. Trafik ışıkları

Trafik ışıkları, yol kullanıcılarının ne zaman ilerleyebileceğini, durmaya hazırlanması gerektiğini veya durmaya devam etmesi gerektiğini düzenlemek için renkli ışıklar, oklar veya semboller kullanır. Belirli yönler, şeritler, yayalar, bisikletliler veya toplu taşıma araçları için ayrı sinyaller bulunabilir.

Yeşil ışık yalnızca güzergâh açıksa ve hareket başka bakımdan da yasal ise ilerlemeye izin verir. Yol kullanıcıları yine öncelik kurallarına, dönüş yasaklarına, şerit çizgilerine ve yetkili trafik görevlilerinin talimatlarına uymalıdır.

13. Geri gitme

Geri gitme, aracı geriye doğru sürmek anlamına gelir. Park ederken, dar bir alandan çıkarken veya ileri hareketin pratik olmadığı durumda aracı yeniden konumlandırırken yaygın olarak kullanılır.

Geri gitmeden önce sürücü aynaları ve kör noktaları kontrol etmeli, aracın çevresine dikkatle bakmalı ve arkasındaki alanın boş olduğundan emin olmalıdır. Arka görüş çoğu zaman sınırlı olduğundan geri gitme yavaş yapılmalı ve yalnızca gerekli olduğu kadar sürdürülmelidir.

14. Kontrolsüz kavşak

Kontrolsüz kavşak, trafik önceliğinin belirli yaklaşımlara trafik ışıkları, yetkili kişi veya öncelik belirleyen işaretlerle özel olarak düzenlenmediği kavşaktır. Bu nedenle sürücüler kimin öncelikli olduğunu o ülkede geçerli varsayılan trafik kurallarına göre belirlemelidir.

Uygulanacak kural ülkeden ülkeye değişir ve sağdan gelenin önceliği, soldan gelenin önceliği veya başka varsayılan geçiş hakkı kuralını içerebilir. Sürücüler kontrolsüz kavşağa dikkatle yaklaşmalı, her yöndeki trafiği gözlemlemeli ve daha geniş veya yoğun yolun otomatik olarak öncelikli olduğunu varsaymamalıdır.

15. Geçici sürücü belgesi

Geçici sürücü belgesi, sürücü adayının tam sürücü belgesi almadan önce kamuya açık yollarda sürüş pratiği yapmasına izin verir. Koşullar ülkelere göre değişir ve adayın onaylı bir refakatçiyle sürmesi gerekip gerekmediğini, hangi araçların kullanılabileceğini, nerede ve ne zaman sürüş yapılabileceğini ve belgenin ne kadar süre geçerli olduğunu belirleyebilir. Geçici belge normal olarak tam sürücü belgesinden daha sıkı kurallara tabidir ve özellikle öğrenme ile pratik sürüş deneyimi kazanma amacı taşır.

16. Yerleşim yeri sınırı

Yerleşim yeri sınırı, karayolu trafiği açısından yapılaşmış veya kentsel alanın başladığı ya da sona erdiği sınırdır. Genellikle yer adı veya yerleşim yeri işaretiyle belirtilir ve şehir içi hız sınırları, park kuralları veya başka kısıtlamalar gibi belirli trafik kurallarının başladığı ya da sona erdiği noktayı gösterebilir.

Trafikle ilgili yerleşim yeri sınırı bir şehir veya belediyenin idari sınırıyla mutlaka tamamen örtüşmez. Hukuki anlamı ülkede kullanılan trafik işaretleri ve kurallara bağlıdır.

17. Otobüs

Bir otobüs, genellikle toplu taşıma, okul taşımacılığı, özel taşımacılık veya başka bir yolcu hizmeti kapsamında yollarda birden fazla yolcu taşımak için tasarlanmış motorlu araçtır. Otobüsler genellikle otomobillerden daha fazla yolcu kapasitesine sahiptir ve oturan yolcuları, ayakta yolcuları veya her ikisini taşımak üzere tasarlanabilir.

Otobüsler için sürücü belgesi, yolcu kapasitesi, hız sınırları, emniyet kemerleri, otobüs şeritleri, duraklar ve yolcu bindirme konusunda özel kurallar uygulanabilir. Otobüs ve yolcu otobüslerinin hukuki sınıflandırması ve bunlara uygulanan kurallar ülkeye göre değişir; bu nedenle sürücüler ve yolcular yerel trafik düzenlemelerine uymalıdır.

18. Polis

Polis, kanunları uygulamak, kamu güvenliğini sağlamak ve karayolu trafiğini etkileyebilecek durumları yönetmekle görevli kamu makamıdır. Trafikte polis memurları araçları kontrol edebilir, trafik kurallarını uygulayabilir, kazaları araştırabilir, trafiği yönlendirebilir ve acil durumlara müdahale edebilir.

Yol kullanıcıları polis memurlarının veya diğer yetkili trafik görevlilerinin verdiği hukuka uygun talimatlara uymalıdır. Yerel hukuka bağlı olarak polis talimatları geçici olarak trafik ışıklarının, trafik işaretlerinin veya normal trafik düzeninin önüne geçebilir.

19. Ambulans

Bir ambulans, acil tıbbi yardım sağlamak veya hastaları sağlık kuruluşlarına ya da sağlık kuruluşları arasında taşımak için donatılmış ve kullanılan araçtır. Ambulanslarda tıbbi ekipman ve taşıma sırasında tedavi sağlayabilecek eğitimli personel bulunabilir.

Acil müdahale sırasında ambulans uyarı ışıkları ve siren kullanabilir ve belirli trafik kurallarından özel öncelik veya muafiyet elde edebilir. Diğer yol kullanıcıları acil durum araçları için yerel kurallara uymalı, yeterli alan açmalı ve geçişlerini engellememelidir.

20. Yol çukuru

Bir yol çukuru, aşınma, hava koşulları, su, tekrarlanan trafik yükleri veya yol kaplamasının bozulması nedeniyle yol yüzeyinde oluşan delik veya çöküntüdür. Yol çukurları boyut ve derinlik bakımından büyük farklılık gösterebilir ve zamanla oluşabilir ya da don, şiddetli yağmur veya yoğun araç trafiği sonrasında büyüyebilir.

Yol çukurları direksiyon hâkimiyetini, frenlemeyi ve araç dengesini etkileyebilir ve lastiklere, jantlara veya süspansiyon parçalarına zarar verebilir. Sürücüler ilerideki yolu gözlemlemeli, hızlarını uyarlamalı ve hasarlı yol yüzeyleriyle karşılaştıklarında ani veya tehlikeli manevralardan kaçınmalıdır.

21. Patika

Bir patika, yayalar ve izin verilen yerlerde diğer yol kullanıcıları veya küçük araçlar için tasarlanmış nispeten dar bir güzergâhtır. Patikalar kentsel alanlardan, kırsaldan, parklardan, ormanlardan veya diğer yollar arasında geçebilir ve kaplamalı ya da kaplamasız olabilir.

Bir patika mutlaka yaya yolu veya bisiklet yolu ile aynı değildir. Hangi yol kullanıcılarının kullanmasına izin verildiği, hukuki statüsüne, genişliğine, trafik işaretlerine ve yerel düzenlemelere bağlıdır.

22. Partikül madde

Partiküller veya partikül madde (PM), havada asılı bulunan çok küçük katı parçacıklar veya sıvı damlacıklardır. Karayolu trafiğinde partikül emisyonları araç egzozu, fren aşınması, lastik aşınması ve yol yüzeyi aşınmasından ve geçen trafiğin kaldırdığı tozdan kaynaklanabilir.

Partikül madde genellikle parçacık boyutuna göre sınıflandırılır. PM10, çapı yaklaşık 10 mikrometreye kadar olan parçacıkları; PM2.5 ise yaklaşık 2,5 mikrometreye kadar olan daha ince parçacıkları ifade eder. Araç emisyon standartları, partikül filtreleri ve hava kalitesi önlemleri bu kirleticilere maruz kalmayı azaltmak için kullanılır.

23. Hava kirliliği

Hava kirliliği, havada insan sağlığına, çevreye veya ekosistemlere zarar verebilecek yoğunlukta gazlar, parçacıklar veya başka maddelerin bulunmasıdır. Karayolu trafiği egzoz emisyonlarının yanı sıra fren aşınması, lastik aşınması ve yol tozu gibi egzoz dışı kaynaklarla da hava kirliliğine katkıda bulunur.

Trafikle ilişkili önemli kirleticiler arasında azot oksitler, partikül madde, karbon monoksit ve uçucu organik bileşikler bulunur. Bazı kirleticiler doğrudan araçlardan yayılırken bazıları atmosferde kimyasal tepkimelerle oluşabilir. Araç emisyon standartları, daha temiz teknolojiler ve trafik yönetimi önlemleri bu emisyonları azaltmak için kullanılır.

24. Yoğun saatler

Yoğun saatler, çok sayıda insanın işe, okula veya diğer düzenli hedeflere gidip gelmesi nedeniyle yolların ve toplu taşıma ağlarının özellikle yüksek talep yaşadığı dönemdir. Genellikle iş günlerinde sabah ve öğleden sonra sonu veya akşam saatlerinde görülür.

Yoğun saat trafiği sıkışıklığa, daha düşük hızlara, daha uzun yolculuklara ve sık dur-kalklara yol açabilir. Sürücüler güvenli takip mesafesini korumalı, sabırlı olmalı, değişen trafik koşullarını öngörmeli ve geçici veya dinamik trafik yönetimi önlemlerine uymalıdır.

25. Trafik mevzuatı

Trafik mevzuatı, insanların kamuya açık yolları nasıl kullanacağını düzenleyen kanun, yönetmelik ve trafik kurallarının bütünüdür. Sürücüler, bisikletliler, yayalar ve diğer yol kullanıcıları için kurallar belirler ve öncelik, hız, sollama, park, trafik ışıkları, trafik işaretleri ve yol işaretlemeleri gibi konuları kapsar.

Trafik mevzuatı ülkeler arasında ve bazen bölgeler arasında farklılık gösterir. Her yol kullanıcısının, bu kurallar kendi ülkesindekilerden farklı olsa bile seyahat ettiği yerde geçerli kuralları bilmesi ve uygulaması beklenir.